Van bi kép BLUCAST

Van bi kép BLUCAST (tên kỹ thuật: van xả khí 2 bi – double ball air valve, dòng NVD) là van xả khí tự động dùng hai viên bi cao su làm cơ cấu đóng mở, lắp trên đường ống cấp nước để thoát khí và nạp/hút khí cho tuyến. Đây là thiết bị bảo vệ đường ống khỏi túi khí, chân không và va đập thủy lực, thuộc dòng van đúc gang BLUCAST do T-Blue phân phối.

Trong đường ống có áp, không khí tích tụ ở các điểm cao làm giảm tiết diện dòng, gây dao động áp suất và ăn mòn; khi xả cạn, nếu không nạp khí kịp có thể tạo chân không làm bẹp ống. Van xả khí 2 bi giải quyết đồng thời các vấn đề này nhờ hai viên bi kích thước khác nhau đảm nhận hai chức năng. Bài viết dưới đây trình bày cấu tạo, nguyên lý, thông số kỹ thuật (theo nhà sản xuất BLUCAST) và ứng dụng của van.

Van bi kép (van xả khí 2 bi) là gì?

Van bi kép BLUCAST là van xả khí kiểu double ball – dùng hai viên bi cao su nổi thay cho phao đòn bẩy. Từ “kép” (double) chỉ việc van có hai viên bi tương ứng hai lỗ xả: một lỗ lớn (kinetic) và một lỗ nhỏ (automatic).

Van thực hiện ba chức năng: xả khối lượng khí lớn khi nạp nước vào ống rỗng; hút khí vào để chống chân không khi xả cạn ống; và xả liên tục các bọt khí nhỏ sinh ra khi đường ống đang vận hành có áp. Nhờ hai bi cao su, van hoạt động tự động hoàn toàn, không cần nguồn điện hay tác động bên ngoài.

Đây không phải van bi đóng/mở dòng chảy (ball valve) mà là van xả khí – một nhầm lẫn thường gặp do tên gọi. Van được lắp ở đỉnh ống, tại các điểm cao của tuyến.

Cấu tạo chi tiết của van bi kép

Van xả khí 2 bi (double ball) BLUCAST NVD: lỗ lớn xả/hút khối khí khi nạp-xả, lỗ nhỏ xả khí khi đường ống có áp.

Van bi kép BLUCAST NVD có cấu tạo gồm các bộ phận chính, tối ưu cho việc xả và nạp khí tự động:

Thân van đúc từ gang dẻo, dạng buồng đứng, đáy là mặt bích nối lên đỉnh ống. Bên trong có hai viên bi cao su EPDM lưu hóa toàn phần: bi lớn phụ trách lỗ lớn (xả/hút khối khí), bi nhỏ phụ trách lỗ nhỏ (xả khí có áp). Đỉnh van bố trí cụm lỗ xả tương ứng.

Toàn bộ thân được phủ sơn epoxy dày 250 µm (màu RAL5015) chống ăn mòn. Bi làm bằng cao su EPDM nên bền với nước sạch, đàn hồi tốt để làm kín lỗ khi nổi lên. Kết cấu không dùng đòn bẩy phức tạp, giảm điểm hỏng hóc.

Nguyên lý hoạt động của van bi kép BLUCAST

Van bi kép hoạt động dựa trên lực nổi của hai viên bi trong buồng van, theo mực nước và áp suất:

Khi nạp nước vào ống rỗng, khí bị đẩy lên và thoát ồ ạt qua lỗ lớn (bi lớn còn hạ). Khi nước dâng đầy buồng, cả hai bi nổi lên bịt kín lỗ, ngăn nước trào. Khi đường ống vận hành có áp và sinh bọt khí nhỏ, khí tích tụ đẩy mực nước quanh bi nhỏ hạ xuống, mở lỗ nhỏ để xả khí; xả xong nước dâng lại, bi nhỏ bịt kín.

Khi xả cạn ống, áp suất giảm, bi lớn hạ và mở lỗ lớn để hút khí vào, chống hình thành chân không gây bẹp ống. Nhờ hai bi hai lỗ, van vừa xả khối khí lớn vừa xả khí vận hành, bảo vệ tuyến toàn diện.

Thông số kỹ thuật (theo BLUCAST)

Bảng thông số kỹ thuật của van bi kép BLUCAST dòng NVD, theo công bố của nhà sản xuất:

Ưu điểm nổi bật của van bi kép

Van bi kép BLUCAST mang lại nhiều lợi ích cho tuyến ống cấp nước: Kết hợp cả ba chức năng xả khí lớn, hút khí và xả khí có áp trong một thiết bị, bảo vệ đường ống toàn diện khỏi túi khí, chân không và búa nước. Dùng hai bi cao su thay đòn bẩy nên kết cấu đơn giản, ít hỏng, hoạt động tự động hoàn toàn.

Thân gang phủ epoxy 250 µm bền, chống ăn mòn khi lắp ngoài trời hoặc trong hố van. Bi EPDM đàn hồi làm kín tốt. Thiết kế theo tiêu chuẩn EN 1074-4 của châu Âu, bảo đảm chất lượng và độ tin cậy cho hạ tầng nước.

Ứng dụng van bi trong thực tế

Van bi kép BLUCAST được lắp tại các vị trí then chốt trên tuyến ống áp lực: Điển hình là các điểm cao dọc tuyến truyền tải và phân phối, đầu ra trạm bơm (sau van một chiều), các đoạn ống dài, và trước khi vào bể chứa. Van dùng cho nước sạch và lưu chất trung tính tới 80°C, trong mạng cấp nước đô thị, khu công nghiệp và hệ thống cấp nước quy mô lớn.

Việc bố trí van xả khí hợp lý giúp bơm chạy đúng đường đặc tính, tiết kiệm điện, chống búa nước và kéo dài tuổi thọ đường ống.

Hướng dẫn lắp đặt van bi đúng cách

Lắp đúng kỹ thuật giúp van xả/nạp khí hiệu quả và bền: Luôn lắp van thẳng đứng tại điểm cao nhất của đoạn ống để khí tự bay lên buồng van. Nên lắp thêm một van khóa (van cổng) phía dưới van xả khí để tiện cô lập khi bảo trì mà không cần xả cạn tuyến. Siết bu lông mặt bích đều, dùng gioăng phù hợp.

Trong bảo trì, kiểm tra định kỳ tình trạng bi cao su và độ kín lỗ xả, vệ sinh buồng van khỏi cặn để bi di chuyển tự do. Với nước nhiều cặn, tăng tần suất vệ sinh.

Phân biệt van bi kép với van bi (ball valve) đóng/mở dòng

Do tên gọi “van bi kép”, sản phẩm dễ bị nhầm với van bi đóng/mở dòng chảy. Đây là hai loại hoàn toàn khác nhau:

• Van bi kép BLUCAST là van xả khí, dùng hai viên bi cao su nổi để xả/nạp khí tự động, lắp ở đỉnh ống và không chặn dòng chính.
• Van bi đóng/mở (ball valve) dùng một viên bi khoan lỗ xoay 90° để mở/chặn dòng chảy, lắp trực tiếp trên tuyến. Chức năng, vị trí lắp và cấu tạo của hai loại khác hẳn nhau.

Khi cần thiết bị đóng/mở dòng, quý khách nên chọn van bi hoặc van cổng; khi cần xả khí cho đường ống, van bi kép (van xả khí 2 bi) mới là lựa chọn đúng.

Vai trò của van xả khí trong tiết kiệm điện bơm

Túi khí tích tụ trong đường ống là nguyên nhân âm thầm làm tăng chi phí điện của trạm bơm mà nhiều đơn vị chưa để ý.

Khi khí chiếm chỗ trong lòng ống, tiết diện dòng chảy hiệu dụng bị thu hẹp, buộc bơm phải làm việc ở cột áp cao hơn để duy trì cùng lưu lượng. Điểm làm việc của bơm dịch khỏi vùng hiệu suất tối ưu, tiêu tốn nhiều điện hơn cho cùng khối lượng nước. Trên các tuyến dài, tổn thất này tích lũy đáng kể theo thời gian.

Bằng cách xả liên tục các túi khí ngay khi hình thành, van bi kép giữ tiết diện ống thông thoáng, ổn định điểm làm việc của bơm và giảm tổn thất áp. Đây là khoản đầu tư nhỏ nhưng hoàn vốn nhanh qua tiết kiệm điện và giảm sự cố.

Van xả khí 2 bi giúp giảm va đập thủy lực và bảo vệ đường ống

Ngoài tiết kiệm điện, van xả khí 2 bi còn góp phần chống hiện tượng va đập thủy lực (water hammer) và bảo vệ kết cấu đường ống.

Khi dòng nước gặp túi khí bị nén rồi giải phóng đột ngột, hoặc khi cột nước tách và tái hợp, áp lực tăng vọt cục bộ có thể gây rung, tiếng ồn và nứt vỡ mối nối. Van xả khí giúp loại bỏ túi khí, giảm nguy cơ này. Đồng thời, chức năng hút khí chống chân không của bi lớn bảo vệ ống khỏi bị bẹp khi xả cạn hoặc khi có sự cố mất áp đột ngột.

Nhờ đó, tuyến ống vận hành êm hơn, bền hơn và giảm rủi ro hư hỏng do áp lực bất thường. Đây là lý do các thiết kế mạng cấp nước hiện đại luôn bố trí van xả khí đầy đủ tại các điểm cao.

Bố trí van xả khí trên tuyến ống

Để phát huy hiệu quả, van cần được đặt đúng vị trí trên trắc dọc tuyến ống chứ không lắp tùy tiện.

Các vị trí ưu tiên gồm: đỉnh của mỗi đoạn dốc lên, điểm cao cục bộ trên trắc dọc, đầu và cuối các đoạn ống nằm ngang dài, ngay sau van một chiều tại trạm bơm và trước khi vào bể chứa. Cỡ van chọn theo đường kính ống và lưu lượng khí cần xả/nạp, đặc biệt quan trọng cho chức năng hút khí chống chân không khi xả cạn.

T-Blue hỗ trợ khách hàng rà soát trắc dọc tuyến và đề xuất số lượng, vị trí, cỡ van xả khí phù hợp để tối ưu chi phí và hiệu quả bảo vệ đường ống.

Sản phẩm liên quan

Van bi kép thường đi cùng các van xả khí và phụ kiện BLUCAST khác trên tuyến ống:

• Van xả khí kết hợp BLUCAST – van xả khí hai lỗ kiểu kết hợp.
• Van xả khí nước thải BLUCAST – chuyên cho môi trường nước thải.
• Van một chiều BLUCAST – chống dòng ngược tại cụm bơm.

Xem thêm dòng van đúc thân gang trong danh mục Van BLUCAST.

Liên hệ & báo giá tại T-Blue

Để nhận báo giá van bi kép (van xả khí 2 bi) BLUCAST theo đúng cỡ DN và số lượng, quý khách vui lòng liên hệ T-Blue. Chúng tôi tư vấn chọn cỡ và vị trí lắp van xả khí tối ưu cho toàn tuyến ống.

Sản phẩm chính hãng BLUCAST, thân gang phủ epoxy, bi EPDM, thiết kế theo EN 1074-4, có chứng từ đầy đủ và giao nhanh toàn quốc. Vui lòng cung cấp thông số đường ống để được tư vấn phù hợp nhất.

Nguồn tham khảo

• Thông số kỹ thuật van xả khí 2 bi (Double Ball Air Valve) – BLUCAST (nhà sản xuất)
• EN 1074-4 – Valves for water supply: Air valves
• Air release valve – Function and types (Wikipedia)

Câu hỏi thường gặp về van bi kép

Van bi kép có phải van khóa dòng không?

Không. Đây là van xả khí 2 bi, lắp ở đỉnh ống để thoát và nạp khí; nó không đóng/mở dòng chảy chính như van bi hay van cổng.

Hai viên bi khác nhau thế nào?

Bi lớn phụ trách lỗ lớn (xả/hút khối khí khi nạp và xả cạn ống); bi nhỏ phụ trách lỗ nhỏ (xả các bọt khí sinh ra khi ống vận hành có áp).

Van chịu áp và nhiệt độ bao nhiêu?

Theo BLUCAST, áp làm việc tối đa PN16, nhiệt độ 0–80°C, dùng cho nước sạch và lưu chất trung tính.

Lắp van ở đâu?

Thẳng đứng tại các điểm cao của tuyến; nên có van khóa phía dưới để cô lập khi bảo trì.